કેટલાક યુનિયન લીડરો એવું માનતા હોય છે કે નિવૃત થયેલા વ્યક્તિએ નોકરી મા એક્ષ્ટે ન્શન અથવા બીજી સંસ્થામાં પણ કામ કરવું ન જોઈએ, કારણ એના સ્થાને કોઈ યુવાન ને નોકરી આપવા મા આવે તો એક ઘર ને આધાર મળે. . પણ એક અનુભવી, નિવૃત માણસ પાસે જે અનુભવ અને ક્ષમતા નો ભંડાર છે એ નવો યુવાન ક્યાંથી લાવવા નો છે..>અલબત્ત એક રીતે આ લીડરો ની વાત સાચી છે કે માણ સ વૃદ્ધ થયા પછી પણ કામ કાર્ય કરે તો બેકારી કેવીરીતે ઓછી થાય..? તો નિવૃત વ્યક્તિ એ શું કરવું..? નિવૃત્તિ ની જે વય આપણે ત્યાં નિયત કરી છે એ વયે પહોંચ્યા પછીજ વ્યક્તિ ની ક્ષમતા ,સ્કીલ અને અનુભવ વધે છે, જયારે તે સમ્પ્પૂર્ણ શશક્ત બને ત્યારેજ તેને નિવૃત કરવા માં આવે છે, એની ઉભરેલી શક્તિઓ ઠીન્ગરાઈ જાય છે, નિવૃત વૃદ્ધ ને પણ એવું લાગે છે કે પોતાને એક હાંસિયા મા ધકેલી દેવામાં આવ્યો છે, વૃધ્ડે માત્ર મંદિરો મા દર્શને જ જવાય, ઘર મા બેસી ને માળા જ ફેરવાય, યુવાનો ને સલાહ ન અપાય, ભજન કીર્તન જ કરાય, વૃધ્ધો ને કોઈ સારા પ્રસંગે જે ભેટ આપવા મા આવે એ પણ કોઈ ધાર્મિક ગ્રંથ હોય કે ગીતાપ્રવચનો ની બૂક હોય…!કેમ વૃદ્ધ ને ટારઝન કે બકોરપટેલ ની બૂકો ભેટ ન અપાય..? તેમનાથી કોઈ સારું બહું ચર્ચિત ફિલ્મ ન જોવાય,નિવૃત્તિ પછી મેં લગભગ એકંદર દશ વર્ષ કામ કર્યું છે, પણ ત્યાં નાં યુવાન કર્મચારીઓ ની આંખ મા એક પ્રકાર ની અવજ્ઞા અને ધિક્કાર જોવા મા આવતો. લીફ્ટ માં સાથે થઇ ગયા હોઈએ તો સ્મિત નાં સ્થાને વેધક અને તિરસ્કાર સૂચક આંખે જોઈ રહેતા, એટલે એવું કહી શકાય કે યુવાનો હવે વૃધ્ધો ને હરીફ સમજી રહ્યા છે, અગાઉ વૃધ્ધો પરત્વે બહુ અણગમો ન હતો, કારણ એ વર્ષો મા કોઈ લામ્બુ જીવતા ન હતા, નિવૃત્તિ સુધી મા તો તેમની તબિયત ખખડી જતી, અને બે એક વર્ષ મા તો મરણ પામતા, એટલે યુવાન વર્ગ ની આડે બહુ આવતા નહિ, પણ હવે આરોગ્ય સુધર્યું છે, નવી દવાઓ, સારવાર ની નવી ટેકનીક નાં કારણે વૃધ્ધો ની સંખ્યા વધતી જાય છે, બધા પાસે બહુ પૈસા નથી હોતા, તેમને કામ મળતું હોય તો શા માટે ન કરે..? એ તેમની આર્થિક તેમજ માનસિક સંતુષ્ટિ છે, પોતે આટલી ઉમરે પણ સક્રિય છે એવું ભાન થતા એમની એનર્જી વધે છે. તેઓ હવે માત્ર ભગત થવા નેજ લાયક છે એવું નથી. પણ યુવાનો આ સ્વીકારી શકતા નથી. બીજી રીતે જોઈએ તો આપણા દેશ મા પ્રવર્તમાન બેકારી નાં કારણેજ વૃદ્ધ કર્મચારીઓ તરફ બેદિલી વ્યાપતી હોય છે, જો નિવૃત્તિ ની ચોક્કસ વય મર્યાદા ન હોય તો હવે એવા પણ વૃધ્ધો છે જે ૮૦ કે ૮૫ વર્ષ સુધી કામ કરવા ની શક્તિ ધરાવતા હોય છે, તેઓ કામ છોડે જ નહિ, તો યુવાનો માટે જગ્યા ક્યારે ખાલી પડે..? આપણી સરકારો વૃધ્ધો માટે સામાજિક સુરક્ષા નું ભંડોળ ફાળવી શકતી નથી. બચત ઉપર વ્યાજ ઘટતું જાય છે, માંદગી અને દવાદારૂ નો ખર્ચ પણ નિવૃત્તિ પછીજ વધે છે, જયારે તેને નાણા ની વધુ જરૂર હોય ત્યારેજ તેને નિવૃત કરી દેવામાં આવે છે આ એક વિષચક્ર જેવું છે, જેનો કોઈ ઉપાય અત્યારે તો દૂર દૂર સુધી દેખાતો નથી નવયુવકો પાસે ક્વોલિફિકેશન હોય છે પણ અનુભવ અને સીન્સીયારીટી નથી હોતી, નિવૃત લોકો પાસે અનુભવ અને સિન્સિયારીટી બંને હોય છે, ઉપરાંત તેઓ ઓછા પગારે સારું કામ કરવા તૈયાર હોય છે, એટલે તેમના એમ્પ્લોયર ને તે ફાવે છે, આ પરસ્પર સામસામે દેખાતા વિકલ્પ માંથી એમ્પ્લોયર ને જે અનુકુળ લાગે તે નો અમલ કરે છે. આપણું સરેરાશ આયુષ્ય આજે ૬૫ વર્ષ નું થયું છે, એટલે વૃધધો ની આજીવિકા માટે કોઈ ઉપાય તો શોધાવોજ રહ્યો. વૃધ્ધો મંદિરો મા જઈ કીર્તન ની તાળીઓ જ પાડે એ વિચાર હવે રીલેવેન્ટ નથી લાગતો.